Ամերիկացի բանակցողները խոստացել են ընդլայնել Հայաստանի մուտքը ժամանակակից AI-չիպերին Nvidia-ի կողմից՝ Ադրբեջանի հետ նախնական խաղաղության համաձայնագիր կնքելու ջանքերի շրջանակներում։ Այս մասին հայտնում է The Wall Street Journal-ը՝ հղում անելով բանակցությունների մասնակիցներին։ Մասնավորապես, խոսքը վերաբերում էր հայկական Firebird AI Factory նախագծի համար առաջադեմ արագացուցիչների գնման թույլտվությունների ընդլայնմանը։
WSJ-ը նման մոտեցումն անվանում է «չիպային դիվանագիտություն», երբ առաջադեմ տեխնոլոգիաներին հասանելիությունը դառնում է արտաքին քաղաքականության գործիք։ Ընդ որում, նախկինում հրապարակայնորեն չի հաղորդվել ամերիկյան AI-չիպերի արտահանման թույլտվությունների և խաղաղ գործընթացի միջև ուղիղ կապի մասին։ Firebird AI Factory-ն Հրազդանում պաշտոնապես գործարկվել է 2026 թվականի օգոստոսի 8-ին, իսկ 2027 թվականի վերջին նախագծի երրորդ փուլի ավարտից հետո նրա հզորությունը նախատեսվում է հասցնել ավելի քան 100 հազար GPU NVIDIA Blackwell և Vera Rubin և ավելի քան 400 ՄՎտ։
Նախագիծն արդեն ստացել է Nvidia-ի աջակցությունը, որը հայտարարել է հայկական AI-ենթակառուցվածքներում ներդրումներ կատարելու մտադրության մասին։ Բացի այդ, ապրիլին Հայաստանի Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը և Firebird-ը համաձայնագիր են կնքել պետության կողմից բարձր արդյունավետության հաշվողական ռեսուրսների գնման մասին՝ հինգ տարվա ընթացքում 25 մլն դոլարի չափով։ WSJ-ի վարկածով՝ Firebird-ի պատմությունը ցույց է տալիս, թե որքան սերտորեն են ԱՄՆ-ի տեխնոլոգիական քաղաքականությունը և արտահանման վերահսկողությունը սկսում միահյուսվել միջազգային դիվանագիտության հետ։